Kurban pazarında işler durgun: “Hisse fiyatları asgari ücretin çok üzerinde”
HABER: SERRA TAYLAN/FUNDA CANPOLAT
Elazığ’da Kurban bayramı öncesinde Kurban Pazarı’nda her yıl görülen yoğunluğun olmadığını ifade eden besiciler sektörün sorununa dikkat çektiler. Yem maliyetlerinin sektörün en büyük sorunlarından biri olduğunu ifade eden besici Ramazan Canpolat: Satışlarımız şu anda durgun. Vatandaşta alım gücü yok. Küçükbaş ve büyükbaş kurbanlık hayvanların hisse fiyatları asgari ücretin çok çok üzerinde. Müslüman bir ülke olmamıza rağmen kurban fiyatlarımız çok yüksek. Üreticinin maliyetleri çok yüksek. Hâliyle hayvan fiyatları da yükseliyor. Fiyatlar yükselince vatandaşın alım gücü de kalmıyor.” Dedi.
KURBAN HİSSE FİYATLARI ASGARİ ÜCRETİN ÇOK ÜZERİNDE
Yem maliyetlerinin sektörün en büyük sorunlarından biri olduğunu ifade eden besici Ramazan Canpolat hisse fiyatlarının yüksekliğinden dolayı bu yıl bekledikleri yoğunluğu göremediklerini söyledi. Hayvancılık sektöründe ysşadıkları sıkıntıları anlatan Ramazan Canpolat şu ifadeleri kullandı:
“Satışlarımız şu anda durgun. Vatandaşta alım gücü yok. Küçükbaş ve büyükbaş kurbanlık hayvanların hisse fiyatları asgari ücretin çok çok üzerinde. Müslüman bir ülke olmamıza rağmen kurban fiyatlarımız çok yüksek. Vatandaş bu konuda zorlanıyor, üretici de zorlanıyor. Üreticinin maliyetleri çok yüksek. Kesim fiyatları düşüş noktasında olmasına rağmen kurban fiyatları hâlâ çok yüksek. Girdi maliyetleri ve yem maliyetleri oldukça fazla. Kesim fiyatları düşüşte, yem maliyetleri ise yükselişte. Hâliyle hayvan fiyatları da yükseliyor. Fiyatlar yükselince vatandaşın alım gücü de kalmıyor.”
“HAYVAN FİYATLARI BAYRAMDAN SONRA İKİ KATINA ÇIKIYOR, SATTIĞIMIZ HAYVANLARA PİŞMAN OLUYORUZ”
“Devletimiz üreticilere yeterli desteği sağlamıyor. Destek olmayınca da durum ortada. Kurbanlık satışları yavaşlıyor. Üretici zor durumda, vatandaş da zor durumda. Müşteri geliyor mesela çiftliğimize, “Fiyatlar bizi aşıyor” diyor. Biz de bu kurbanda sattığımız hayvanı bayramdan sonra aynı fiyata alamıyoruz. Hayvan fiyatları bayramdan sonra iki katına çıkıyor. Sattığımız hayvanlara pişman oluyoruz. Bu konuda devletimizin bir el atması gerekiyor.”
TEŞVİKLER İŞİ BİLMEYENLERE VERİLİYOR
“Devletimizin teşvikler konusunda doğru tespitleri yok. Bu işi doğru yapmayan insanlara destek çıkılıyor. Genelde herhâlde torpil yapılıyor. İşi bilenlerle değil de bilmeyenlerle çalışıldığı için, bilmeyenler gelip o parayı kullanıyor. Süreç takip edilmediği için işi bilmeyenler parayı alıyor, işi bilenler ise kendi imkânlarıyla bir şeyler yapmaya çalışıyor. Çünkü geçmişten günümüze gelen eski besicilerimiz Bağ-Kur primlerini yatırabiliyordu ama yeni üreticiler Bağ-Kur primlerini yatıramıyor. Devletimiz bu işe el atarsa çok memnun oluruz.”
MALİYETLER ÇOK YÜKSEK, ET FİYATLARI DÜŞÜŞTE. BU İŞİN İÇİNDEN ÇIKILMIYOR
Besici Barış Canpolat da yem maliyetlerinin yüksekliğinden yakınarak, devletin yem fiyatları konusunda besicilere kolaylık sağlamasını talep ettiklerini söyledi. Özellikle gençlerin sektörden uzaklaştığını ifade eden Barış Canpolat şunları söyledi:
“Fiyatlarımız maliyetler yüzünden yüksek. Eski müşterilerimiz geldi, aldılar. Allah razı olsun onlardan. Ama maliyetler çok yüksek, et fiyatları düşüşte. Bu işin içinden çıkılmıyor. Genç nesil bu mesleğe yönelmiyor. Fiyatlar yüksek, maliyetler pahalı. Yem maliyetleri çok yüksek, et fiyatları da düşüşte. Nasıl olacak? Teşvikler adamına göre veriliyor. Bize herhangi bir teşvik gelmedi. Biz bir kuruş bile teşvik almadık. Şu anda bir torba yem 900-1000 lira. Bir ton saman 10 bin lira olmuş. Etin fiyatı ise 600 lirada sabit kalmış. Kasap geliyor, kafasına göre 800-900 liraya et satıyor ama bize geldiği zaman 600 liraya et alıyorlar. Besicilikte bizi en çok zorlayan şey yem maliyeti ve hayvanın masrafı. Hayvanı yetiştir, kurbanda sat ama yine de işin içinden çıkamıyoruz.
BİZİM DEVLETTEN SADECE TALEP ETTİĞİMİZ ŞEY YEM FİYATLARININ DÜŞÜRÜLMESİ
Bizim devletten sadece talep ettiğimiz şey yem fiyatlarının düşürülmesi. Başka hiçbir şey istemiyoruz. Parasını da istemiyoruz. Sadece yem fiyatları düşsün. Bizden sonraki nesil yok. Bu işi yapamazlar. Rahatlığa alışmışlar, maliyetleri kurtaramıyorlar. Şehre giden kimse tekrar köye dönmez. Bu işi hevesle ve özveriyle yapan bir nesil kalmadı. Bu işi severek yapmaları gerekiyor. Kazanamıyorlar. Çekirdekten yetişmedikleri için bu işi yapamazlar. Önemli olan bu işi çekirdekten öğrenmektir.”
DIŞARDAN GEMİLER DOLUSU HAYVAN GELİYOR AMA ET FİYATLARI DÜŞMÜYOR
Hasan Ersöz adlı sektör çalışanı ise canlı hayvan fiyatlarında denetim olmamasından yakındı. Dışarıdan canlı hayvan ve et ithal edildiği hâlde bunun et fiyatlarına yansımadığını belirten Ersöz şunları söyledi:
“Besiciler hayvanları Kurban Bayramı’ndan önce alıp besiye koyuyor. Kırsal alanda yaşayanlar daha çok kâr ediyor çünkü otlatma alanları geniş. Ama şehirde ya da şehre yakın yerlerde üç öğün yem veriyorsun, otlatma yerin yok. Şu anda canlı hayvanın kilosunu 300 liraya alıyorsun. Kurban Bayramı olmasa şu an 500 lira olurdu. Kasaptan eti 1000 liraya alıyorsunuz ama buradan alsanız 550-600 liraya alıyorsunuz. Dışarıdan hayvan geliyor, bir gemi dolusu, içinde on binlerce hatta yüz binlerce hayvan geliyor ama etin fiyatı düşmüyor. Et fiyatının düşmesi lazım. Altın bile 50 binden 40 bine düşüyor ama ette böyle bir düşüş görmüyoruz. Bu bir ranttır. Küçük esnafa, küçük besicilere o hayvanlar ulaşmıyor. Devletle bağlantısı güçlü olan kişiler o hayvanları alıyor. Eskiden bu hayvanları 5-6 bin liraya alıyorduk, şimdi 12-13 bin liraya alıyoruz. Bayramda fiyatları çok düşürüyorlar, hayvanı 10 bin liraya alıp burada 20-30 bin liraya satıyorlar. Devlet memuru, asgari ücretli bunu nasıl alsın? Adamın kirası var, ekmeği var, suyu var, çocuğu okuyor. Denetleme yok, herkes istediği fiyata satıyor.”
Ersöz ayrıca hayvan pazarlarında denetim eksikliği olduğunu belirterek şunları kaydetti:
“ Devlet marketleri denetliyor ama hayvan pazarını denetlemiyor. Herkes kafasına göre para kazanıyor. Fiyatlar için denetim istiyoruz. Şehrin ortasında, kapı önlerinde hayvan satılıyor. Pislikten geçilmiyor. Büyük esnafı denetlemek zor, küçük esnafı denetlemek daha kolay. Geçen gün bir markete milyonluk ceza yazıldı. Büyük market için bu cezanın çok önemi yok ama küçük esnafa 10 bin lira ceza yazsan ödeyemez.”