Bir ülkede adalet yoksa, devlet bir gölgeden ibarettir.
Adaletin varlığı ise diğer kuvvetlere- bilhassa- yürütme erkine karşı bağımsız olmasına bağlıdır.
ABD’de başkanlık sistemi var, ama Trump istediği her şeyi yapamıyor. Çünkü bağımsız bir yargı var, Trump’ın yasalara uymayan taleplerini geri çevirerek onun -seçilmiş bir kral- olmasına, görev sınırlarının dışına çıkmasına engel oluyor.
Bunun en yakın örnekleri FED başkanı Powell ile Trump arasındaki çekişmedir. Geniş yetkilerine ve hukuk tanımaz kişiliğine rağmen Trump, Powell’i görevden almayı veya baskı ile istifa ettirmeyi başaramadı. Çünkü, ABD’de Merkez Bankası bağımsız ve hukuki mevzuat siyasi iradenin onu görevden almasına cevaz vermiyor. Bunun faydası, ülke kaynaklarının siyasetçilerin ikbal ve hırslarına göre kullanılmasına imkan vermemesi, toplumun yararının gözetilmesidir. Oysa bizde her seçim musluklar açılır, vatandaşın ağzına bir parmak bal sürülür,kaynaklar çarçur edilir, bir dahaki seçime kadar,seçimdeki savrukluk telafi edilmeye çalışılır. Sonuç ekonomik kriz ve vatandaşa bir vermişken beş geri almaktır.
Bir başka örnek olayda, İran Savaşında ABD’de birçok üst düzey komutanın ya istifa etmesi yahut görevden alınmasıdır. Medyaya düşen haberlerde, komutanların Trump’ın bazı taleplerini, ” Biz Trump’a değil, Anayasaya bağlıyız” diyerek reddetmeleridir.Hukuka bağlılık, hukuksuzluğu itiyat haline getiren Trump’ın önünü kesmiş,kralcılık oynamasına imkan tanımamıştır.Askerlerin bu tavrı devlet görevi yürütenlerin ne ve nelere bağlı olması gerektiği hususunda çarpıcı bir örnektir.Bizde olmayan budur. Her seviyede memur,-çoğunlukla- yasalardan çok iktidarı elinde bulunduranlara bağlıdır. Yasa ile siyasi güç arasında tercihini siyasi erkten yana yapmaktadır. Bu da yasaları işlevsiz ve anlamsız hale getirmektedir.
Aynı şey partiler ile vatandaşlar, seçmenler arasındaki ilişkilerde de geçerlidir. Bir partiye gönül verenler, onun ideolojisinden,fikirlerinden, programından ziyade -liderine- bağlanmaktadır.Fikre bağlılıktan çok kişiye bağlılık söz konusudur. Böyle olduğu için de, o partinin lideri o partinin dünya görüşüne ters düştüğünde bile bağlılık ve mensubiyetini sürdürmekte, partisi ile bağını bu ilişki üzerinden devam ettirmektedir. Özellikle sağ kategorisinde tanımlanan partilerin neredeyse tamamında durum budur.Seçmenler şu veya bu partiliden çok şu veya bu parti liderinin bağlısıdır. Öyle olmasaydı, şu son bir yıl içinde özellikle –açılım-saçılım sürecinde- yaşananlar ile ekonomideki iflasın Türk siyasetindeki dengeleri alt üst etmesi gerekirdi. Ama etmemiştir. Dün ötekine kahrolsun diyenler, bugün var olsun diyebilmektedir.Dün düşman veya hain kategorisine sokulanlar bugün ödüllendirildiğinde alkışlayabilmektedir.Çünkü ibre parti lideridir. Fikir de, ideoloji de odur.
Böyle olmasının sebebi; cehalet, bilgisizlik,eleştirel düşünememek ve hukuka bağlılık şuurundan mahrum olmakla ilgilidir. Güce bağlılığın yerini hukuka, kişiye-lidere bağlılığın yerini fikir ve düşünceye bağlılık almadığı müddetçe kahrolsunla-varolsun arasında hiç bir mesafe olmayacaktır.
Bugün olan da budur!
News
